1. Quay trở lại thời gian sinh viên và sắp ra trường, khi tìm kiếm một công việc thì mối quan tâm của bạn lúc đó là những yếu tố nào?

• Câu chuyện cá nhân: Ở tuổi 22, Thu có mục tiêu quan trọng nhất phải đạt được là độc lập tài chính, nghĩa là không còn nhận tiền trợ cấp hằng tháng của cha mẹ, vì Thu nghĩ mình đã trưởng thành rồi. Độc lập tài chính tại thời điểm đó nghĩa là có đủ tiền để trả tiền nhà thuê nhà, điện nước, phương tiện đi lại (xăng xe, sửa xe, đi về quê), bảo hiểm sức khoẻ, tiền ăn uống hằng tháng và các khoản tiền khác như phát triển bản thân và mua sắm trang phục (quần áo, giày dép) cần thiết. Do đó, công việc đầu tiên sau khi ra trường là tìm kiếm việc làm, viết CV, nộp đơn xin việc và đi thi ứng tuyển tuỳ theo yêu cầu của công ty. Đồng thời, mình cũng dọn ra khỏi ký túc xá của trường để sang ở nhà thuê – với số tiền trả tiền thuê đắt hơn gấp 5 lần. Mình nhớ lúc đó mình nộp đơn xin vào công ty Avery Dennision, vị trí làm việc ở Long An, cũng lọt top 10 vào vòng cuối, được cơ hội đi tham qua nhà máy ở Long An. Vào vòng phỏng vấn mình đã ngây ngô nói “mình thích đi dạy Tiếng Anh con nít, nhưng cần nhiều tiền để sống ở đất Sài Gòn” nên là mình ứng tuyển vị trí này. Thế là rớt cái tạch! Kaka. ở những vòng được chấm theo tiêu chí về sự tự tin và sự chủ động, mình có thể đạt điểm cao, nhưng đến vòng phỏng vấn, mình đã thiếu sót – không hiểu rõ con đường nghề nghiệp dài hạn của một nhân viên tư vấn khách hàng cũng như là kiến thức, kỹ năng chuyên môn phù hợp với yêu cầu của công ty. Nhờ trải nghiệm đó, mình hiểu hơn về bản thân rằng “mình muốn làm cô giáo dạy các em nhỏ”, vậy là mình tiếp tục nộp đơn vào trung tâm Tiếng Anh ở Sài Gòn.

2. Tại sao lại là Giảng dạy vì Việt Nam/GDVVN (Teach For Vietnam), dựa trên những mối quan tâm/đông lực đó của các bạn thì điều gì ở GDVVN khiến các bạn muốn tham gia?

• Kinh nghiệm làm việc và bằng cấp trước đây của mình phù hợp với lĩnh vực giảng dạy tiếng Anh. Ví dụ, mình đã tự thi có bằng IELTS 6.5, đi học thêm chứng chỉ TESOL do Đại học khoa học xã hội nhân văn cấp và kinh nghiệm trợ giảng tiếng Anh.
• Teach For Vietnam tạo cơ hội cho mình phát triển năng lực chuyên môn và lãnh đạo thông qua chương trình tập huấn mùa hè học với chuyên gia về giảng dạy và thông qua yêu cầu làm các dự án giáo dục vì phát triển cộng đồng.

3. Cơ hội nghề nghiệp ở lĩnh vực giáo dục tại các loại hình tổ chức khác nhau?

• Tổ chức NGO – tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực giáo dục vì cộng đồng. Ví dụ Teach For Vietnam, the good food at school, Kids Spire, Room to Read.
• Công ty kinh doanh giáo dục ở Việt Nam: trung tâm kỹ năng sống, trung tâm Tiếng Anh, trung tâm can thiệp cho trẻ đặc biệt, công ty chuyên tổ chức trại hè cho học sinh, công ty chuyên tư vấn du học cho HS Việt Nam, v.v
• Trường học: trường công lập, trường tư thục, trường quốc tế (có thể liên cấp học) từ mầm đến hết cấp 3 và trường đại học, cao đẳng. Vị trí là giáo viên bộ môn/ giáo viên chủ nhiệm, cán bộ đào tạo, cán bộ quản lý, giám sát chuyên môn.

4. Quá trình phát triển năng lực/kiến thức/personal value đã diễn ra như thế nào trong suốt hành trình làm việc nói chung và ở GDVVN nói riêng? Quá trình “phá kén” đã diễn ra như thế nào?

• Quan tâm hơn đến sức khoẻ tinh thần bản thân và giáo viên. Vào năm 2020, tất cả đội ngũ nhân sự và giáo viên Teach For Vietnam dạy ở Quảng Nam. Quảng Nam thuộc khu vực miền Trung, có bạn sinh viên nào ở Quảng Nam, Quảng Ngãi thì sẽ biết mùa lũ nó đáng sợ và tàn phá cỡ nào. Trước khi bắt đầu năm học, mình đã được các bạn tổ chức các buổi học về Phòng chống thiên tai, bão lũ. Lũ đến thật vào năm đó. Chỉ sau 1 năm thì lũ dâng cao hơn 1 mét, làm ướt hết cả tập sách, đồ đạc và hơn cả là 1 tập thể rất là bối rối, hoảng sợ trước những thiệt hại, không lường trước. Mình là cán bộ quản lý, lúc đó mình ở Sài Gòn, không trải nghiệm về một trận chiến sự sinh tồn trong bão lũ mà chỉ liên tục cập nhật tin tức. Tại thời điểm đó, tất cả dừng việc học tạm thời trong vài ngày dọn dẹp sau bão, và công tác quản lý lúc này cần phải thay đổi. Thay vì “đầu việc đó xong chưa?” “em dạy thế nào?” thì cần phải hỏi thăm “Cô đã sắp xếp dọn nhà xong chưa?”, “Cô cảm thấy sức khoẻ thế nào”. Bài học lớn nhất của mình là ở góc độ là quản lý nhóm, mình cần phải có sự lắng nghe để thấu hiểu, động viên và sẵn sàng hỗ trợ mọi người khi cần thiết, quan tâm sức khoẻ tinh thần của giáo viên, chứ không phải lúc nào cũng áp lực là “đầu việc đó em làm xong chưa?”, mà không cần . Mình tin rằng giáo viên ổn, học trò ổn! Giáo viên vui, học trò vui. Bản thân mình cũng có sự động viên “Em/cô đừng lo lắng quá, có gì thì cần hỗ trợ thì cứ gọi Thu”.
• Kỹ năng quản lý. Khi là giáo viên trung tâm Anh ngữ, mình chủ yếu làm việc cá nhân độc lập, rất ít có cơ hội làm nhóm hợp tác với các giáo viên khác vì mỗi cô chịu trách nhiệm 1 lớp. Công việc chủ yếu của mình là soạn giáo án, lên lớp dạy. Còn ở TFV, mình sẽ có thêm 1 mảng công việc là thực hiện dự án giáo dục phát triển cộng đồng. Ví dụ, tụi mình sáng lập CLB Tiếng Anh, STEAM liên trường tiểu học, và phối hợp làm các dự án về ngày hội tiếng Anh cho quy mô liên trường. Những cơ hội làm dự án nhóm giúp cho mình phát triển kỹ năng lãnh đạo thực hiện sáng kiến thúc đẩy sự phát triển cộng đồng => Trùng khớp với câu 3 – bài luận học bổng Chính phủ Úc luôn.

5. Thử thách/khó khăn đã đối diện -> học được gì/có điều gì mình tự vỡ lẽ ra về bản thân/giáo dục?

• Vừa làm, vừa nghiên cứu và vừa học hỏi nâng cao năng lực chuyên môn. Những thực hành giáo dục tại TFV giúp cho mình có sự kết nối và hiểu hơn về đổi mới chính sách, trong đó có đổi mới chương trình học phổ thông của HS và sự vận động và phát triển của lĩnh vực GD Việt Nam. Mình cũng hiểu hơn về sự vận động và phát triển của lĩnh vực giáo dục Việt Nam. Ví dụ, từ năm 2018, Việt Nam đã có sự chuyển đổi từ dạy học dựa nội dung sang dạy học phát triển năng lực. Chương trình bổ sung thêm về hướng nghiệp, chuyên môn hoá từ cấp 3, bộ môn giáo dục hoạt động trải nghiệm cho HS các cấp và hầu hết ở mỗi cấp đều cho HS học tiếng Anh kể cả cấp mầm non đã cho HS làm quen với tiếng Anh, chứ không như thời của mình là lớp 6 mới được học Tiếng Anh. Mình hiểu ra rằng, đứng trước một sự thay đổi hay một trải nghiệm mới, mình có thêm nhiều thử thách cũng như cơ hội để phát triển và đóng góp.
• Về năng lực lãnh đạo, cũng là vừa làm vừa học. Mình được trải nghiệm dẫn dắt đội nhóm thiết kế chương trình hoặc là tổ chức các hoạt động học tập ngoại khoá cho HS. Đó là những cơ hội để mình thực hành các kỹ năng như thiết lập mục tiêu, phương án thực hiện và kết nối nguồn lực thực hiện.

6. Góc nhìn về giáo dục – có các chuyên ngành nào nếu theo đuổi lĩnh vực giáo dục?

Ở Úc, chuyên ngành giáo dục – sư phạm được phân chia ra hai ngành lớn, bao gồm Education (giáo dục) & Teaching (giảng dạy).

Phân ngành giáo dục gồm các chuyên ngành như Well-being (sức khoẻ tinh thần/ trạng thái hài lòng, hạnh phúc của con người); Leadership in Education (lãnh đạo trong giáo dục), hoặc bạn có thể học các môn học nhỏ hơn E-learning (học trực tuyến); Learning Design (thiết kế học tập), Research in Education (nghiên cứu trong giáo dục). Phân ngành giáo dục tạo cơ hội cho bạn thực hiện các vai trò về Nhà nghiên cứu, Cán bộ quản lý, Cán bộ đào tạo, Tập huấn, Giảng viên, Chuyên viên thiết kế điều phối chương trình học; Chuyên viên giám sát chuyên môn, Tư vấn giáo dục v.v thậm chí kể cả một người khởi nghiệp tự làm chủ. Nếu theo hướng khởi nghiệp mình nghĩ cần phải trang bị thêm kiến thức về Kinh doanh, Bán hàng, v.v

Phân ngành giảng dạy có thể cho bạn hướng nghề trở thành giáo viên các cấp từ mầm non, cấp 1,2,3 đến giảng viên Đại học. Ở Việt Nam gọi là Sư Phạm. Bạn có thể thăng tiến ở các vị trí Quản lý, Giám sát chất lượng giáo dục, Hiệu phó chuyên môn.

Các bạn học một chuyên ngành khác (ví dụ, Du Lịch, Truyền thông) nhưng muốn đi dạy, là giảng viên thì có thể học thêm Chứng chỉ Nghiệp Vụ Sư phạm của USSH.

Nhìn chung có sự phân ngành, nhưng giữa các ngành cũng có sự liên hệ, không tách rời nhau.

7. Nếu có một điều nhắn nhủ cho bản thân lúc còn làm sinh viên USSH thì anh/chị sẽ gửi gắm điều gì?

Có một điều thôi sao, có ba điều thì tốt hơn. Ba điều quan trọng nếu trước đó mình biết:

• Mình nghĩ nếu được quay lại thời sinh viên, mình sẽ học cách cân bằng giữa ba trụ cột: sống – học – và làm. Mình có cô em gái cùng nhà ở Úc cỡ 25 tuổi, lớn hơn các bạn 1 tí, nhỏ hơn mình 1 tí, ngoài giờ làm, học, bạn rất thích làm bánh cake. Bạn có thể làm ra được rất nhiều loại bánh Cheese cake, bánh kem bông lan, chè khúc bạch, v.v cho mọi người thưởng thức. Thời gian rảnh cô em này dành để tự nấu các món ăn ngon, xem một bộ phim giải trí, tán dốc với bạn, đi bộ thể dục, v.v. Từ góc nhìn của mình, cô này rất biết cách sống sống tự lập và tận hưởng cuộc sống nên cô bạn này rất truyền năng lượng tích cực cho mình. Có những thứ trải nghiệm khác ngoài việc học, đi làm công ty như học nấu ăn, duy trì chơi 1 môn thể thao, kết nối bạn bè sẽ giúp cho mình nạp thêm sự tươi vui và tinh thần tích cực. Nhiều khi mình làm mệt quá, xong không muốn chơi thể thao, nhưng có thể thử một hoạt động nào đó ở ngoài trời, hoạt động thể thao để giúp cho máu huyết lưu thông, tinh thần tươi vui hơn.
• Còn 2 điều còn lại sẽ là Biết rằng mọi mục tiêu cần có thời gian để hoàn thành. Xác định rõ mình đang ở đâu – mình muốn tới đâu? Gọi là Điểm đến! Cần lên kế hoạch từng bước thực hiện. Mỗi ngày ta cố gắng một chút. Mình đang ở trình độ tiếng Anh IELTS 3.0 2018 lên 6.5 thì cần vài năm để học tập và tạo cơ hội rèn luyện. Mình đang chưa có kinh nghiệm làm việc mà muốn học bổng toàn phần đi du học thì cần có thời gian để có kinh nghiệm làm việc, lãnh đạo, và gia tăng năng lực tiếng Anh, xây dựng các mối quan hệ trong ngành. Mình đang chưa có việc làm, thì cần thời gian 3 – 6 tháng để tìm việc, để viết CV và thử việc v.v.
• Tinh thần ASK FOR HELP – Hỏi sự giúp đỡ! Chủ động hỏi, kết nối để nhờ người phụ hợp hướng dẫn giúp đỡ để giúp cho bạn hoàn thành mục tiêu. Ví dụ, mình muốn vào Teach For Vietnam thì tranh thủ hôm nay có thể hỏi luôn “Kỹ năng viết bài luận”; “Tư vấn hỗ trợ viết CV”. Khi đi du học 1 mình ở xứ người, mình mới biết ASK FOR HELP nó cần thiết và quan trọng vô cùng. Mới sang Úc được 1 tuần, mình đã bị ướt chiếc passport và cần phải làm lại mới có thể về Việt Nam. Mình đã chủ động hỏi bạn bè, hội nhóm sinh viên Việt Nam để có thể biết được quy trình, thủ tục làm. Thế là có 1 chị lạ quắc với mình đã chỉ dẫn mình từng bước rất nhiệt tình luôn.