Biểu hiện của trẻ có thể là…

Ni 3 tuổi, cứ đòi người lớn (ông bà, ba mẹ, cô út, bà năm, v.v) mua đồ chơi mỗi lần bé xem videos Labubu tik tok hoặc thấy người ta bán quanh cổng trường mầm non. Ni bắt đầu tiếp xúc với thế giới đầy màu sắc bên ngoài và đòi mua đủ thứ từ những gì mà bé thấy thích. Ni biết: Ni không có tiền thì phải nhờ sự trợ giúp của ông bà, ba mẹ. Bà ngoại của Ni tìm cách khắc phục bằng cách đem theo bánh hoặc đồ chơi đã có cho Ni. Thế nhưng những món bánh, đồ chơi đó không hấp dẫn bằng những gì bé đang muốn mua. Ni tiếp tục đòi mua đồ chơi và bánh. Mẹ Ni thì nghe riết cũng đành phải im lặng không phản hồi gì trước sự chia sẻ của bé.

Một mẫu hội thoại nhỏ của Ni và bà:

Bà: Bà đâu có tiền. Bà đâu đi làm mà có tiền.

Ni: Sao bà vẫn có tiền?

Bà: .….Đợi ba mẹ lãnh lương rồi mua nhé.

Một mẫu hội thoại nhỏ của Ni và út:

Út: Út chỉ đi đón Ni học về, út không mang tiền.

Ni: Út về nhà lấy tiền đi rồi ra lại chỗ này mua.

Khó nhỉ? Nói kiểu gì thì bé cũng nhất quyết đòi mua đồ chơi bé thích. Nói “không có tiền” thì trẻ có thể nghĩ: ba mẹ đang nói dối mình rồi, mình thấy ba mẹ vẫn có tiền mà. Im lặng về lâu dài có thể ảnh hưởng mối quan hệ của ba mẹ và trẻ vì trẻ không biết ba mẹ có lắng nghe hay hiểu mình không.

Ba mẹ có nên giữ im lặng khi bé chia sẻ mong muốn của mình hay không?Ba mẹ và người lớn trong gia đình nên nói gì và hành xử thế nào với bé?

Ba mẹ không nên im lặng mà cần phản hồi xây dựng khi trẻ đòi hỏi điều gì đó, để giúp trẻ học giao tiếp và quản lý kỳ vọng, cảm xúc (raisingchildren 2022).

Các bước phản hồi với yêu cầu của trẻ

Bước 1: Ba mẹ lắng nghe

Ba mẹ cần lắng nghe để hiểu trẻ đang muốn điều gì. Hãy cho thấy trẻ đang được lắng nghe và thấu hiểu. Bằng cách này, trẻ có thể chấp nhận phản hồi của ba mẹ. Điều này có thể giúp cảm thông, thậm chí khi ba mẹ “không đồng ý”. Ví dụ bạn có thể phản hồi “ồ, ba mẹ hiểu tại sao con thích Labubu. Nhìn nó đáng yêu thật.”

Bước 2: Dừng lại và đưa ra quyết định

Nếu “đồng ý”, ba mẹ có thể đàm phán cái gì không? Ví dụ: “Ba mẹ có thể mua cho con; thế nhưng, ba mẹ sẽ mua nó vào cuối tuần sau khi chúng ta đã trả đầy đủ tiền điện nước và tích góp đủ số tiền để mua món đồ chơi này.”; hoặc “Ba mẹ có dặn, một tháng chỉ mua một món đồ chơi; vì vậy ba mẹ đã mua cho con nhé.”

Bước 3: Hãy dựa vào phản hồi đầu tiên

Nếu đứa trẻ yêu cầu lịch sự và đàng hoàng, hãy khen ngợi hành vi này. Ba mẹ có thể nói “Ba mẹ rất thích khi con nói một cách lịch sự; không khóc”. Điều này giúp ba mẹ gửi thông điệp rằng bạn đang chú ý đến hành vi tốt của trẻ “Ni, lần sau con muốn gì; hãy suy nghĩ và nói với ba mẹ một cách bình tĩnh nha”.

Từ chối

Trong tình huống cần từ chối, ba mẹ cần lý giải rõ ràng, kiên quyết với quyết định không mua và gợi ý cho bé hoạt động khác để khuyến khích hành vi tích cực.

Mọi thành viên trong gia đình thống nhất nói không dứt khoát. Theo cách này, lập trường của ba mẹ có thể là trong cuộc sống thực tế, con không thể được nuông chiều mọi thứ mà con muốn. Ba mẹ nên biết nên biết một khi bạn thỏa mãn, đáp ứng tất cả các nhu cầu của bé thì lâu dần, điều này sẽ trở thành một thói quen xấu và hình thành tâm lý “đòi gì được đấy” của con về sau (Babycuatoi 2023).

Cho nên, nếu bạn phải nói Không, bạn cần nói lý do cụ thể với bé khi bạn từ chối (raisingchildren 2022). Để không rơi vào tình trạng nối dối, bạn cần giải thích lý do để bé có thể hiểu về quản lý chi tiêu của gia đình. Ví dụ, bạn có thể nói “ba mẹ có tiền, thế nhưng không đủ để mua đồ chơi lúc này, số tiền lãnh lương được ba mẹ đã mua sữa, mua đồ ăn hàng ngày, đóng tiền học phí, và lo tiền điện nước”; “hoặc ba mẹ nghĩ ăn bánh này sẽ không tốt cho sức khoẻ của chúng ta”.

Ngoài việc đưa ra lý do hợp lý, bạn cần lưu ý phải nhất quán với quyết định “không mua”. Bạn không thể mới nói tiếng trước là “không”, sau khi bé khóc thét lên, cứ nằng nặc đòi, ăn vạ thì bạn lại mua. Khi bé làm cách này, bạn quyết định mua, thì bé có thể hiểu ăn vạ là cách để bé đạt được thứ mà bé muốn (raisingchildren 2022).

Ba mẹ đồng thời có thể gợi ý cho bé một món đồ chơi khác mà bé đã có hoặc một hoạt động khác mà bé có thể cùng chơi. Ví dụ, “món này tốn nhiều tiền quá, mẹ không thể mua cho con. Hay là mình về nhà cùng làm bánh nha.”

Khi bé đã chấp nhận không mua hoặc đồng ý một hoạt động khác mà ba mẹ gợi ý, ba mẹ có thể đưa cho trẻ những góp ý mang tính xây dựng. Ví dụ, ba mẹ khen trẻ “Ba mẹ thích khi con đồng ý không mua” “Điều này thật tốt khi mình có thể cùng nhau làm một hoạt động khác”.

Giảm thiểu rủi ro nói không

Theo raisingchildren(2022), ba mẹ cần giúp trẻ phát triển kỹ năng ứng phó với tình huống bị từ chối. Nếu ba mẹ cứ nói “không” rất nhiều lần sẽ là vấn đề với trẻ. Trẻ có thể thấy ba mẹ không yêu thương bé, hoặc có thể dẫn đến việc lấy cắp đồ hoặc tiền của người khác để có được thứ mà bé muốn.

• Đưa ra 1 vài nguyên tắc: Ví dụ, trước khi đi mua sắp, ba mẹ có thể nói với trẻ “Khi con đi siêu thị, con không mua gì lần này nhé” hoặc “Con chỉ chọn mua 1 món snack khi ba mẹ đưa con chọn”.
• Đồng ý nếu bạn thấy món đồ đó bạn có thể mua cho con. Ví dụ, “Chúng ta có thể mua trong lần sau khi ba mẹ có đủ tiền”.
• Thương lương lượng thay vì từ chối, nếu trẻ có thể thương l ượng. Ví dụ, ba mẹ có thể nói “Chúng ta không thể đi công viên lúc này bởi vì ba mẹ còn sang trường đón chị hai của con, chúng ta có thể đi cuối tuần.”
• Điều này có thể giúp trẻ tăng niềm tin tưởng với bạn và hiểu biết về việc chi tiêu trong gia đình.

Ba mẹ có thể giảm thiểu việc nói “không” với trẻ bằng cách đưa ra nguyên tắc, đồng ý khi có thể và thương lượng các phương án khác.

Nguồn tham khảo:

When children ask for things: How to respond constructively (2022) Raising Children Network. Available at: https://raisingchildren.net.au/toddlers/family-life/shopping-with-children/when-children-ask-for-things (Accessed: 17 October 2024).

Babycuatoi (2023) Làm Gì Khi BÉ Hay đòi Mua đồ chơi – baby của tôi, Babycuatoi. Available at: https://babycuatoi.vn/tin-tuc/lam-gi-khi-be-hay-doi-mua-do-choi.html (Accessed: 17 October 2024).

https://raisingchildren.net.au/toddlers/family-life/shopping-with-children/when-children-ask-for-things

https://babycuatoi.vn/tin-tuc/lam-gi-khi-be-hay-doi-mua-do-choi.html

Và hỗ trợ của AI writing để viết tóm tắt cho từng vấn đề.