Sự học trước đây của mình dừng lại ở liệt kê nội dung, kiến thức đã học. Mục đích của mình là tích lũy càng nhiều kiến thức càng tốt. Thế nhưng, bộ não người lớn của mình đã nhanh chóng quên và khó truy xuất kiến thức hoặc nguồn thông tin theo kiểu thuộc vanh vách như lúc nhỏ. Những năm 20-25, mình từng có tâm lý luôn chú ý đến những gì mình thiếu sót. Mình nhận th​ấy mông lung khi không biết đến việc mình sẽ áp dụng ​​kiến thức thế nào. Lẽ nào mọi thứ mình học là hàn lâm và học thuật? Mình cũng tự hỏi về hành trình tự học của bản thân: Liệu có phương pháp nào giúp việc học đạt hiệu quả cao? 

Có nhiều phương pháp học tập phổ biến, như học từ trải nghiệm, học thông qua làm dự án/nhiệm vụ, học thông qua giải quyết vấn đề. Nhìn khái quát, việc học cần được dựa vào một yếu tố bên ngoài. Từ đó, mình thấy cần chủ động khám phá thế giới bên ngoài – đó là quan điểm trước đây. Thế nhưng, điều này chưa giúp việc học của mình thoả mãn, vì càng có nhiều thông tin bên ngoài, mình lại càng hoang mang bên trong – Làm thế nào để mình hiểu rõ mình đã học những gì? Làm thế nào mình áp dụng điều mình học vào nghề nghiệp hay cuộc sống?

Đó là vấn đề lớn mình gặp phải khi theo đuổi việc học và lĩnh vực giáo dục. Luôn kiếm tìm một cách học hiệu quả, mình cũng nghiệm ra mình cần có sự chiêm nghiệm (reflection). Đây là một kỹ năng mà mình thực hành trong hơn 5 năm qua là viết chiêm nghiệm (reflective writing) trong vai trò là một giáo viên, một người săn học bổng và một người học nâng cao chuyên môn trong lĩnh vực giáo dục và một cá nhân độc lập luôn vận động không ngừng để phát triển năng lực, rút kinh nghiệm.

Bài viết này mong muốn ​​giới thiệu​​ đến người học về sự chiêm nghiệm và lý do cần viết chiêm nghiệm cho mọi người ở bất kỳ vai trò nào trong xã hội, đặc bi​ệt là người học, ba mẹ và giáo viên. 

Sự chiêm nghiệm là gì? Viết chiêm nghiệm là gì?

Sự chiêm nghiệm (Reflection) là sự mô tả về các trải nghiệm, sự kiện, tương tác xã hội, v.v và phân tích và kết nối chúng với việc học trong các môn học và nghiên cứu của bạn. 

Chiêm nghiệm giúp bạn có thể trả lời nhiều câu hỏi để làm sáng tỏ bên trong nhận thức về những gì mình học được, bao gồm 2 câu hỏi quan trọng là: Bạn đã học cái gì? Bạn áp dụng kiến thức mình học vào công việc thế nào?

Viết chiêm nghiệm là thể loại ​​viết đòi hỏi chủ quan và nhận thức bản thân, dựa vào bất kỳ trải nghiệm nào hoặc học tập một môn học trong lĩnh vực của bạn.

Viết chiêm nghiệm đạt hiệu quả cao là khi mình có sự kết nối giữa trải nghiệm và cảm xúc (tôi cảm thấy hứng thú/ vui vẻ/ sợ hãi/ v.v) cũng như kiến thức/ lý thuyết trong một ngành cụ thể.

Dưới đây là một mẫu vi ết chiêm nghiệm của tôi sau khi tham dự Hội thảo Leadership Foundations for inclusive development tại Úc.

“Tôi cảm thấy hào hứng về trải nghiệm ở hội thảo Leadership do Kamih điều phối do SquareCircle và Australia Awards phối hợp tổ chức. Trong buổi hội thảo này, tôi rất thích kiến thức về Team Management với công cụ Types of Work Wheel. Với chiếc Wheel này, tôi nhận ra quy trình gồm các bước cụ thể cho quản lý một dự án chuẩn chỉnh. Và xuyên suốt trong từng bước, linking – sẽ là điều phối và quản lý nhóm để mọi thứ được thực ​​hiện hoá từ ý tưởng, kế hoạch đến triển khai. Tôi nghĩ có thể áp dụng mô hình này vào quản lý một dự án phát triển sản phẩm hoặc phát triển một ngôi trường”

Lý do cần thực hành chiêm nghiệm

• Giúp bạn nhận thức rõ về bản thân. Cụ thể, bạn nhận thức rõ bạn đã học gì và muốn học thêm điều gì trong tương lai.
• Giúp bạn diễn đạt được những gì bạn đang đã học và cách bạn sẽ áp dụng ​​điều mình học vào giải quyết một vấn đề hoặc tham gia một trải nghiệm tương tự trong tương lai theo một cách tốt hơn.
• Giúp bạn nhận ra điểm tốt và điểm cần cải thiện khi bạn làm một việc (ví dụ, dạy 1 tiết học, cách xử lý khi con bạn khóc). 
• Giúp bạn tự tin phát huy thế mạnh hoặc có ​​thể chấp nhận hoặc hoàn thiện ​đ​i​ểm yếu, lựa chọn một công việc phù hợp năng lực (ví dụ, tôi biết tôi có thiên hướng làm việc theo quy trình, kế hoạch hơn là ng​ẫu hứng, chạy nước r​​út).
• Giúp bạn suy nghĩ ​​​về cải thiện kết quả đầu ra (ví dụ, biểu diễn một bài hát tốt hơn hoặc viết 1 bài luận tốt hơn).

Tóm lại, sự chiêm nghiệm sẽ giúp cho bạn có sự kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai. Cụ thể, bạn mô tả và phân tích những trải nghiệm của quá khứ để từ đó nhìn nhận các bài học và đưa ra những giải pháp có thể giúp tạo ra một trải nghiệm tốt hơn ở tương lai. Điều này có thể vận dụng khi bạn thực hiện một nhiệm vụ hoặc sáng tạo ra một sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ trong kinh doanh.

Thu Nguyen